فيزيوتراپي؛ نقطه سر خط...


 اين طور شروع مي كنيم كه: <فيزيوتراپي سهم بزرگي در درمان بيماران و معلولان دارد.> اما به واقع چقدر سخت است در گوشهِ مثلثي قرار بگيري كه در را‡ س هرم آن با وجود رشد روزافزون تمامي شاخه هاي علوم پزشكي، هنوز جايگاه درمان هايي مانند هيدروتراپي (آب درماني)، فيزيوتراپي در بيماري ها و جراحي هاي قلب، فيزيوتراپي در بخش هاي آي.سي.يو و سي.سي.يو، ضايعات ورزشي، فيزيوتراپي در زنان و زايمان، فيزيوتراپي در جراحي هاي عمومي و يا در امر درمان هاي دستي چندان واضح نيست.
     امروزه يافته هاي معتبر جهاني نشان از گرايش روزافزون دانش پزشكي به ويژه فعالان و دست اندركاران اين رشته، از به كارگيري روش هاي فيزيوتراپي در امر درمان بيماران دارد.
     چرا كه فيزيوتراپي به جهت اينكه طيف وسيع كاري را دربر مي گيرد و به دليل اهداف و نوع درمان بيماران و معلولان چه به عنوان درمان اصلي و چه همراه با ساير درمان ها و درمواردي قسمتي مشخص از يك برنامه يا پروسه درمان اختصاصي، وظايفي را برعهدهِ فيزيوتراپيست محول مي كند كه مي بايست توسط او انجام شوند.
     با اين وجود در كشور ما هنوز ضرورت حفظ جايگاه فيزيوتراپيست ها در شاخه هاي مختلف علوم پزشكي كشور چندان بارز نيست و ازاين رو حتي در ليست گروه توانبخشي قلب وزارت بهداشت و درمان كشورمان هم نامي از فيزيوتراپيست نياورده اند! و يا در راستاي اشتغال زايي و طرح بحران اشتغال پزشكان عمومي بيكار، پزشكان عمومي به طرف فيزيوتراپي ضايعات ورزشي و يا متخصص توانبخشي بيماران قلبي سوق داده شده اند كه متخصصان بر اين باورند از اين پس هر روز بايد شاهد عوارض آتي اين قبيل تصميم گيري ها باشيم!
   
     فيزيوتراپي در ايران؛ دوراني سخت و دشوار
     فيزيوتراپي در ايران تا پيش از سال هاي 1345 حتي در ادبيات و لغت نامه هاي فارسي نيز كلمه اي ناشناخته بود. چه رسد به اينكه به عنوان دانشي در ميان ساير علوم پزشكي آن زمان پذيرفته شده باشد.
     به تدريج طي سال هاي 45 و 46 برخي از فيزيوتراپيست هاي تحصيلكرده در خارج از كشور با كمك يكي از كارشناسان سازمان بهداشت جهاني WHO، اولين دانشكده فيزيوتراپي را در كشور تا سيس كردند كه اولين دانش پژوه اين رشته نيز در مردادماه سال 1349 از اين دانشكده فارغ التحصيل شد.
     دكتر محسن هاشمي، رئيس انجمن فيزيوتراپي ايران و از بنيانگذاران اين دانشكده در اين باره تصريح مي كند: به واقع فيزيوتراپي در ايران زماني فعاليت خود را آغاز كرد كه فلج اطفال در ايران بيداد مي كرد و ازاين رو فيزيوتراپي در ايران از زمان شكل گيري تاكنون دوران سخت و دشواري را پشت سر گذاشته است.
     در تا ييد اين نكته بايد گفت فيزيوتراپي در ايران از دوم مردادماه سال 1378 به عنوان يك حرفهِ مستقل از سوي وزارت بهداشت شناخته شد و روز دوم مرداد را نيز <روز فيزيوتراپي> ناميدند. به بيان ديگر نام گذاري دوم مرداد به عنوان روز فيزيوتراپي بر مبناي امضاي سند استقلال حرفه اي فيزيوتراپيست ها به دست وزير بهداشت بود.
     درحال حاضر بالغ بر 2000 فيزيوتراپيست در سراسر كشور مشغول فعاليت هستند و بيش از 700 مركز فيزيوتراپي خصوصي نيز در امر ارايه خدمات فيزيوتراپي در سطح كشور فعاليت دارند ضمن اينكه تمامي مراكز درماني دانشگاهي كشور نيز مجهز به واحدهاي فيزيوتراپي مختص بيماران بستري و بيماران سرپايي هستند.
     در اين ميان سازمان تامين اجتماعي نيز 40 مركز فيزيوتراپي را در مراكز درماني ملكي خود زيرپوشش دارد كه حدود 100 فيزيوتراپيست در اين واحدها مشغول به كار هستند.
     اين درحالي است كه تنها در سال گذشته بالغ بر 632 هزار و 650 نفر به واحدهاي فيزيوتراپي اين سازمان مراجعه داشته اند.
   
     بيان ديگري از مشكلات فيزيوتراپيست ها
     نيازي به تكرار آن نيست كه براي بعضي از بيماري ها راهي جز درمان فيزيوتراپي وجود ندارد. حتي بنا به باور بسياري از متخصصان، بخش هاي درماني زنان و زايمان، اطفال، جراحي هاي عمومي و قلب، ضايعات ورزشي و... بايد از فيزيوتراپي درجهت تسهيل در روند درمان استفاده كنند.
     دكتر اسماعيل ابراهيمي، رئيس دانشكده علوم توانبخشي دانشگاه تهران در اين باره معتقد است فيزيوتراپي يك درمان كيفي و رعايت اصول علمي كاري در اين رشته اجباري است.
     او بر اين نكته تا كيد دارد كه فيزيوتراپي مي تواند تعداد تخت روزهاي اشغالي و هزينه هاي دارو و درمان و ساير هزينه هاي جانبي آن را كاهش دهد.
     با اين وجود فيزيوتراپيست ها آشكارا در كشورمان از برخي نابسماني هاي موجود در اين بخش رنج مي برند.
     جواهر آرامي، مسئول بخش فيزيوتراپي بيمارستان تامين اجتماعي اميرالمؤ منين اهواز عمده ترين مشكلات واحدهاي فيزيوتراپي را ناشي از كمبود نيروي انساني و همچنين برخي تجهيزات فيزيوتراپي مربوط به آن مي داند و در اين باره مي گويد: درحال حاضر در اين بخش روزانه بالغ بر 30 بيمار براي انجام فيزيوتراپي پذيرش مي شوند كه رسيدگي به امور درماني اين عده تنها توسط دو كارشناس انجام مي شود.
    
 
محسن جزايري كارشناس مسئول واحد فيزيوتراپي درمانگاه شماره يك تامين اجتماعي بيمارستان شريعتي اصفهان هم گرچه كمبود نيروي انساني و تجهيزات را از عمده ترين مشكلات فيزيوتراپيست هاي شاغل در مراكز درماني تامين اجتماعي مي داند ولي درمورد مشكلات عمومي حرفه اي فيزيوتراپيست ها مي گويد: برنامه هاي آموزشي درنظر گرفته شده براي فيزيوتراپيست ها كافي نيست ضمن اينكه امكان اشتغال براي همكاران تازه فارغ التحصيل شده وجود ندارد.
     وي تصريح مي كند: برخي درمانگاه هاي تخصصي نياز به تجهيزات تخصصي دارند به طور مثال اين درمانگاه مختص بيماران ديابتي است و از آنجايي كه دستگاه هاي ليزر و وكيوم تراپي براي درمان بيماران ديابتي لازم است وحتي در مركز هم با خريد آن موافقت شده است اما متا سفانه تاكنون نسبت به خريد و راه اندازي آن در اين مركز اقدامي نشده است و طبيعي است كه كمبود اين قبيل امكانات تخصصي مشكلاتي را در واحدهاي فيزيوتراپي به دنبال خواهد داشت.
     جزايري همچنين درمورد مشكلات مربوط به تعرفه هاي ناچيز خدمات فيزيوتراپي نيز مي گويد: متا سفانه تعرفه هاي خدمات فيزيوتراپي با ميزان هزينه هاي آن و همچنين سرمايه گذاري در بخش هاي خصوصي هيچ هماهنگي و همخواني ندارد.
     به گفتهِ وي ضريب يا هر K تعرفه فيزيوتراپي در سال گذشته 1200 تومان بود كه در سال جاري با حدود 4 درصد افزايش به رقمي معادل 1250 تومان رسيده است كه به هيچ وجه متناسب با افزايش هزينه ها نيست.
     فرناز المعي نژاد، كارشناس ارشد فيزيوتراپي و مسئول بخش فيزيوتراپي بيمارستان شهيدمعيري هم عمده ترين مشكل اين مركز را مراجعه بالاي بيماران به اين واحد مي داند و تصريح مي كند: باتوجه به اينكه مراكز فيزيوتراپي سازمان هزينه اي از بابت انجام امور درمان از بيماران بيمه شده دريافت نمي كنند ازاين رو بيماران اغلب تمايل دارند به اين مركز مراجعه داشته باشند به نحوي كه هم اكنون روزانه به طور متوسط بين 150 تا 160 بيمار در دو شيفت صبح و بعدازظهر پذيرش مي شوند.
     وي ادامه مي دهد: به رغم فعال بودن اين دو شيفت بازهم بيماران مراجعه كننده در نوبت هاي طولاني پذيرش قرار مي گيرند به نحوي كه گاهي اوقات اين نوبت ها از دو ماه هم تجاوز مي كند.
     وي نامتناسب بودن توزيع جغرافيايي مراكز فيزيوتراپي با جمعيت بيمه شدگان را از جمله مشكلات ساختاري اينگونه مراكز برشمرده و تا كيد مي كند: كمبود فضاي فيزيكي و نامتناسب بودن آن از جمله مشكلاتي است كه محدوديت هاي بيشتري براي كار فيزيوتراپيست ها ايجاد مي كند.
     المعي نژاد با تا كيد بر حفظ استقلال حرفه اي فيزيوتراپيست ها در تصميم گيري هاي مربوطه تصريح مي كند: فيزيوتراپي يكي از مهم ترين بخش هاي درمان توانبخشي است و اغلب بيماران ارتوپدي و... براي بازگشت به وضعيت كاري، حرفه اي و فيزيكي خود نياز به درمان هاي توانبخشي و فيزيوتراپي دارند ازاين رو ضروريست كلينيك هاي فيزيوتراپي بيشتري داير شود تا از فشار و سنگيني بار مراجعات به مراكز فيزيوتراپي كنوني كاسته شود.
     اما به اعتقاد كارشناس مسئول فيزيوتراپي درمانگاه شماره يك اصفهان سيستم فيزيوتراپي بايد به طور دقيق همچون سيستم پزشكان بوده تا فيزيوتراپيست ها نيز از امتياز ساليانه بازآموزي بهره مند شوند ضمن اينكه به رشته هاي غيرفعال فيزيوتراپي همچون توانبخشي بيماران قلبي در كشور، هم بايد بهاي بيشتري داده شود.
   
     از نگاهي ديگر
     اما از نگاهي كلان تر شايد بتوان گفت عمده مشكلات كنوني فيزيوتراپيست ها در كشورمان ناشي از مشكلات موجود در ساختار كنوني بخش درمان كشور است.
     به اعتقاد صاحب نظران امروزه در دنيا درمان و طب خواسته يا ناخواسته درجهت درمان هاي غيردارويي چون طب جايگزين، هميوپاتي، طب سوزني و... پيش مي رود.
     دكتر هاشمي، عضو هيا ت علمي دانشكده توانبخشي دانشگاه علوم پزشكي تهران كه حدود 30 سال است رياست انجمن فيزيوتراپي ايران را نيز به عهده دارد از اين ديدگاه معتقد است: در اغلب كشورهاي دنيا كه شرايط جنگ را پشت سر گذاشته اند فيزيوتراپي نقش به سزايي در امر درمان كوتاه مدت يا درازمدت مجروحان جنگي برعهده داشته و در كشور ما نيز كه اين تجربه را پشت سر گذاشته شايد بتوان گفت درصد زيادي از اين مجروحان و جانبازان در شرايط فعلي فقط به فيزيوتراپي نياز دارند.
     از سويي ديگر باتوجه به بالا بودن ميزان حوادث و سوانح رانندگي و آمار تصادفات، مجروحان و معلولان ناشي از اين قبيل حوادث و سوانح نياز ضروري به خدمات فيزيوتراپي دارند.
     دكتر هاشمي كودكان مبتلا به فلج مغزي را هم از جمله نيازمندان به درمان هاي فيزيوتراپي برشمرده و درعين حال تا كيد مي كند: با اين وجود هنوز در كشور ما يك مركز مجهز به معناي واقعي آن به عنوان مركز توانبخشي وجود ندارد و يا مركزي مجهز براي كودكان فلج مغزي يا بيماران ضايعات ستون فقرات هنوز پيش بيني نشده است.
     فيزيوتراپي؛ رويكردي مدرن در جهان امروز
     از سويي ديگر سازمان هاي بيمه گر و تعرفه هاي خدمات درماني فيزيوتراپي هم از جمله مشكلات عمده مطرح شده از سوي فيزيوتراپيست هاست.
     به باور بسياري از كارشناسان و متخصصان اين حوزه با وجودي كه فيزيوتراپي نياز به سرمايه گذاري هاي سنگين و كمرشكن مربوط به خريد تجهيزات و وسايل دارد اما متا سفانه تعرفه هاي درماني تامين شده براي اين خدمات به هيچ وجه جبران كننده اين هزينه هاي سنگين سرمايه گذاري نيست.
     به گفتهِ يكي از فيزيوتراپيست ها درحالي كه تعرفهِ يك درمان فيزيوتراپي حداكثر 2500 تومان است قيمت تمامي دستگاه هاي به كار گرفته شده براي درمان اين قبيل بيماران بالغ بر 10 ميليون تومان است كه با هزينه هاي جانبي (پول آب، برق، تلفن، منشي، موادمصرفي، ماليات و...) به اضافه استهلاك سرمايه هزينه بسيار سنگين به فيزتراپيست هاي بخش خصوصي تحميل مي شود.
     دكتر هاشمي، رئيس انجمن فيزيوتراپي ايران در اين باره معتقد است: درحالي كه براي ساير رشته هاي پزشكي همچون راديولوژي، ام.آر.آي و... بخشي از نرخ تعرفه به عنوان استهلاك سرمايه محاسبه شده است با اين وجود اين مسا له درمورد تعرفهِ فيزيوتراپيست ها صدق نمي كند.
     وي درمورد نقش سازمان هاي بيمه گر در اين عرصه مي گويد: به نظر مي رسد دبيرخانه شوراي عالي بيمه كه در را‡ س اين قبيل تصميم گيري ها قرار دارد مي توانند در تعرفه هاي درماني تعيين شده تجديدنظر كنند تا از چند نرخي بودن خدمات فيزيوتراپي جلوگيري شود ضمن اينكه از اشتغال به كار افرادي كه فاقد صلاحيت بوده ولي در اين رشته فعاليت مي كنند نيز جلوگيري مي شود.
     در اين راستا سازمان تامين اجتماعي هم به عنوان بزرگترين سازمان بيمه گر كشور افزايش كيفيت درمان در واحدهاي فيزيوتراپي را از اهداف و راهبردهاي كليدي خود در اين بخش براي سال جاري عنوان كرده است.
     حميدرضا اشراقي، سرپرست گروه فيزيوتراپي سازمان تامين اجتماعي درعين حال از راه اندازي 7 مركز فيزيوتراپي جديد در سال جاري نيز خبر مي دهد و در اين باره مي گويد: در سال گذشته نيز مراكز فيزيوتراپي در بيمارستان هاي جرجاني، سنندج و درمانگاه مسجدسليمان راه اندازي شد.
     اعتقاد بر اين است كه اگر قرار است فيزيوتراپي هم به نوك هرم مثلث يادشده برسد پس بازنگري در امر آموزش و پيگيري مسائل علمي و به روزشدن هماهنگ با تغييرات سريع و وسيع در علم فيزيوتراپي هم ضروري است...


 

نوشته شده توسط فرجود شکوهی- dpt در 87/02/27 ساعت 12:39 موضوع اصطلاحات فیزیوتراپی | لینک ثابت