من به عنوان يك فيزيوتراپیست با اركستر سمفوني شهر گونبرگ (گونه برگ) سوئد قرارداد دارم و در آنجا نوازندگاني را مي شناسم كه عوارض و مشكلات فيزيكي حاصل از نوازندگي دارند. مدتي قبل با يكي از دوستان كه نوازنده تار و سه تار است، در اين مورد صحبت كردم. او معتقد بود مسائل مربوط به نوازنده هاي ايراني و عوارضي كه دچار آن هستند از مسائلي است كه خيلي جدي بايد به آن پرداخته شود و ما از طريق خانه هنرمندان و امكاناتي كه در اختيارمان گذاشته شده نخستين تلاش خود را در مورد اين موضوع آغاز كرديم. در رابطه با اين موضوع صددرصد كاستي هايي وجود داشت اما اميدواريم كه شروع خوبي باشد. نوازندگان خوبي را مي شناسم كه دچار مشكلات فيزيكي مربوط به ساز هستند و اين نياز به پرداختن به اين مسأله را نشان مي دهد.
* چه مدتي درباره اين موضوع پژوهش و تحقيق كرديد؟
ـ در كشور سوئد اصولاً علم بهداشت كار، سابقه بسيار طولاني دارد. در آنجا مؤسسه هايي هست كه روي اين مسأله كار مي كنند، اين موضوع زياد تازگي ندارد. از آنجا كه تخصص من درخصوص ناراحتي هاي كمر و گردن است لذا كاري كه كردم اين بود كه به اين موضوع با ديد كسي كه راجع به بيماريهاي گردن و كمر اطلاعات دارد نگاه كنم و ازتجربياتم در اين زمينه استفاده كردم. فكر مي كنم از اين زاويه موضوع جديدي باشد كه حتي در سوئد هم به اين شكل كار نشده است و فكر مي كنم نتايج خوبي هم حاصل شود.
* خودتان چقدر با موسيقي آشنا هستيد و مسأله حفظ سلامت تن در نوازندگي را چقدر رعايت مي كنيد؟
ـ از حدود سال ۱۳۵۸ تا ۱۳۵۹ به موسيقي پرداختم و به نواختن سازهايي مثل سه تار و تنبك روي آوردم. تنبك را در حد قابل قبولي مي نوازم و حتي قبل از اينكه از ايران بروم در راديو و تلويزيون نيز برنامه هايي داشتم. بنابراين با موسيقي ايراني تا حد زيادي آشنايي دارم و سعي مي كنم اين مسائل را رعايت كنم، چون از معدود كساني هستم كه در موسيقي و نوازندگي به وضعيت قرارگرفتن بدن توجه دارم و از اين توجه نتايج خوبي هم گرفتم.
* فكر مي كنيد كه اگر هنرمندان موسيقي از اين موضوع آگاه باشند چقدر در سطح كيفي موسيقي آنها تأثير خواهد گذاشت؟
ـ خيلي زياد. ببينيد يك هنرمند وقتي كه مي خواهد با شنونده و مخاطب خود از طريق نوازندگي ارتباط برقرار كند لازم است كه مسائل جانبي تمركز او را از بين نبرد. مثلاً اگر يك هنرمند دچار درد در اعضا شود نمي تواند در حد توانايي بالايي كه دارد بنوازد. درد يكي از مسائلي است كه مي تواند خيلي راحت نوازنده را از چيزي كه مي خواهد به آن بپردازد نزديك شود دور كند.
* هنرمندان سوئدي چقدر به اين مسأله توجه دارند و سعي مي كنند سلامتي تن در نوازندگي را رعايت كنند؟
ـ مراسمي در حال حاضر در دانشگاه موسيقي شهر «گوتبرگ» به نام بهداشت موسيقي ايجاد شده كه در اين زمينه در آنجا كار مي شود. زيرا نوازندگان بسياري در آن هستند كه بنا به دلايلي دچار عوارض شده اند. در اين مؤسسه ها مشكلات اين افراد ريشه يابي مي شود. آنطور كه مشخص است نوازنده هاي اروپايي نيز با مشكلات زيادي در اين باره روبرو مي شوند و متأسفانه اينطور باب شده است كه تا مسائل جدي به وجود نيايد كسي به دنبال ريشه يابي آن نمي رود و چون اين مسأله الان خيلي شديد شده است تلاشهايي درباره اش صورت مي گيرد.
* به نظر شما چگونه مي توان هنرمندان و نوازندگان ايراني را به اين مسأله آگاه كرد و اين قضيه را در بين آنها رواج داد؟ بخصوص در مورد نشستن و شيوه ساز گرفتن و نوازندگي؟
ـ من هميشه گفته ام كه نشستن احتياج به يك دانش دارد و باز فكر مي كنم كه در ايران نوازندگان بيشتر به دنبال صدادهي هستند و خيلي به اين موضوع پرداخته نشده است. بايد اين جرقه را در ذهن نوازنده ايراني بزنيم كه چگونگي ساز گرفتن و نشستن در كيفيت نوازندگي تأثير مي گذارد. كم كم خود نوازنده ها به اين مسأله واقف مي شوند البته در اينجا تبليغ نيز اهميت دارد و نياز به اين است كه سازمانهاي دولتي مثل خانه هنرمندان و يا وزارت ارشاد به اين موضوع بيشتر بها بدهند و با افرادي كه در اين زمينه تخصص دارند بيشتر صحبت شود تا آگاهي بيشتري به نوازندگان داده شود. در اين صورت خود نوازندگان نيز جذب اين موضوع مي شوند.
* آيا شما تأكيد داريد كه روش درست به دست گرفتن سازهاي مختلف را به نوازنده ها آموزش بدهيد آيا اين جزيي از برنامه هاي كاري شما در اين باره است؟
ـ البته برنامه بعدي من نوشتن كتابي است كه در آن سعي مي شود روشهاي مختلف نشستن و ساز دست گرفتن را در آن نشان دهيم و نكات ضعف و قوت آن را بازگو كنيم . من معتقدم مدرسين سازها بايد به آناتومي بدن دانشجويان توجه كنند چون اين موضوع خيلي مهمي است.
* آيا در اين زمينه به صورت عملي آموزشهايي داريد يا فعلاً به صورت تئوري به بحث مي پردازيد؟
ـ به دليل فرصت كم در اين زمينه صحبت زيادي نمي شود كرد. همانطور كه گفتم تجربه اول هميشه با يك مقدار كاستي همراه است. براي منظوري كه در سؤالتان وجود دارد برنامه ريزي هايي شده است و ما سعي داريم در كتابي كه عرض كردم يكسري توصيه هاي ورزشي براي انواع نوازندگي در سازهاي مختلف داشته باشيم.
* به غير از بهداشت كار در نوازندگي آيا به اين موضوع در حوزه هاي ديگر هنر مثل تئاتر هم پرداخته شده است؟
ـ البته در اين مورد نيز صحبت هايي شده، اما از آنجايي كه يك بازيگر تئاتر در صحنه تحرك دارد كمتر دچار عوارضي مي شود كه مثلاً يك نوازنده ممكن است به آن دچار شود. زيرا نوازنده فرصت حركت كردن را ندارد. بخصوص اين در بين نوازندگان ايراني بسيار شايع است.