اگرچه كارشناسان و متخصصان طب ورزش معتقدند كه يكي از بهترين فعاليت‌ها از كودكي تا پيري دويدن در فضاي آزاد است.
با همه اين اوصاف، در سال‌هاي اخير، دستگاهي به نام تردميل وارد خانه‌ها شده كه دويدن در فضاي بسته را هم براي ما امكان‌پذير مي‌كند.

شايد شما لطيفه‌ها و كاريكاتورهاي متعددي را كه درباره خريد و استفاده نكردن از ابزارهاي ورزشي ساخته شده است، شنيده باشيد. در اين لطيفه‌ها از تبديل شدن تردميل به يكي از تزئينات خانه داستان‌هاي متعددي نقل شده‌ است.

با اين‌حال اين لطيفه‌ها بيان‌كننده اين اصل مهم‌اند كه يكي از اهداف اصلي ساخت تردميل، امكان انجام فعاليت‌هاي ورزشي (پياده‌روي، دويدن) در محيطهاي بسته و محدود و تسهيل‌سازي انجام فعاليت‌هاي ورزشي براي افرادي است كه به دلايل مختلف قادر به ورزش كردن به اشكال ديگر نيستند.

دكتر مصطفي نجاتيان، فيزيكال‌تراپيست و فلوشيپ توانبخشي قلبي ضمن تأكيد بر اين‌كه ضرورت ورزش را به‌عنوان جزئي از وجود انسان نمي‌توان انكار كرد، چون عضلات هر كسي با ورزش رشد كرده و در اين صورت كمتر دچار آسيب مي‌شود، مي‌گويد: در حال حاضر و با وضعيت موجود شهر‌نشيني، امكان استفاده از مجموعه‌هاي ورزشي بيرون از منزل براي همه وجود ندارد و خيلي از افراد در اين زمينه با محدوديت مواجه هستند، پس براي تأمين تحرك روزانه از وسايل ورزشي ساخته شده و به صورت خانگي استفاده مي‌كنند اما اغلب شناخت كافي هم از اين دستگاه‌ها ندارند.

او با اشاره به اين كه مسائل درماني يك بحث و تناسب اندام هم مقوله جداگانه‌‌اي است، مي‌افزايد: بايد بدانيم خريد اين دستگاه‌ها به تنهايي براي هر كدام از اين موارد مفيد نيست، مگر اين كه هدف از خريد آنها معلوم باشد و فرد آموزش‌هاي لازم را در رابطه با استفاده از آنها ديده باشد.

مفيد يا مضر، مسئله اين است

تردميل دستگاهي است كه به گفته دكتر نجاتيان، هيچ‌كدام از اين موارد در خريد و نحوه استفاده از آن رعايت نمي‌شود، چون خيلي از افراد با استفاده غلط از آن دچار صدمات مفصلي و عضلاني به‌خصوص در ناحيه كمر و زانو مي‌شوند و حتي عوارض قلبي زيادي هم در اين ميان متوجه افراد خواهد شد، چون فرد حين استفاده از اين دستگاه و بدون برنامه‌ريزي حركاتي مي‌كند كه هيچ كدام از بالانس كافي برخوردار نيستند.

به همين خاطر است كه به عقيده وي مشاوره با كارشناسان و متخصصان براي استفاده از دستگاه‌هايي از قبيل تردميل ضروري‌ترين اصل است كه البته كاملا فراموش شده است.

در حالي كه انگيزه بسياري از افراد در هنگام خريد تردميل اين است كه تنها تحرك كافي داشته باشند، اين فلوشيپ توانبخشي در ادامه توضيح مي‌دهد: در اين صورت بايد نظر يك مربي ورزشي كار‌آزموده در اين امر دخيل باشد تا بدانيم كه اصلا با چه سرعتي روي اين دستگاه راه برويم يا بدويم؟ چه شيبي را بايد رعايت كنيم؟ چه زماني براي انجام اين ورزش در شبانه‌روز مناسب است؟ و خيلي از موارد بسيار حساس ديگر كه فرد حتي با رعايت نكردن يكي از آنها مي‌تواند دچار آسيب‌هاي شديد شود.

به گفته وي، خيلي از بيماران مراجعه‌كننده به كلينيك‌ها را افرادي تشكيل مي‌دهند كه سابقه يك كمر درد مختصر داشتند و با استفاده نادرست از اين دستگاه با كمر‌دردهاي حاد به فيزيو‌تراپ يا ارتوپد مراجعه كرده‌اند. اما استفاده از تردميل به چه افرادي توصيه مي‌شود؟

متخصصان ارتوپدي و متخصصان فیزیوتراپی در حال حاضر و با وجود مشكلات فراواني كه اين دستگاه براي فرد به وجود مي‌آورد استفاده از آن را فقط به كساني توصيه مي‌كنند كه امكان استفاده از وسايل گروهي ورزشي در خارج از خانه را نداشته باشند، چون به هر حال ورزش زماني تحرك محسوب مي‌شود كه فعاليت فيزيكي ناشي از آن مضر نباشد.

دكتر نجاتيان همچنين مي‌گويد: متأسفانه خيلي از افراد با استفاده از اين دستگاه خيلي زود خسته مي‌شوند چون اصول صحيح كاربرد آن را بلد نيستند.

نكات قبل از خريد

فردي كه قصد خريد اين دستگاه را دارد بايد نكاتي را رعايت كند. نجاتيان  مي‌گويد: فرد بايد ابتدا وزن خود را محاسبه كند تا بر حسب قدرت تردميل، آن را خريداري كند، چون خيلي از افراد دستگاهي با قدرت موتور پايين انتخاب مي‌كنند كه با توجه به عدم هماهنگي با وزن، اين دستگاه‌ها خيلي زود خراب و فرسوده مي‌شوند.

او ادامه مي‌دهد: همچنين اين دستگاه بايد ضربان قلب  افرادي را كه دچار بيماري‌هاي قلبي‌-‌ عروقي هستند، حتما اندازه‌گيري كند. همين‌طور قبل از استفاده از اين دستگاه فرد بايد ببيند كه دچار مشكلات ارتوپدي هست يا نه و به همين منظور فرد بايد قبلا چكاپ‌هاي لازم ارتوپدي را از نظر عملكرد عضلات داده باشد تا مشخص شود كه با چه سرعتي مي‌تواند از اين دستگاه استفاده كند.

دكتر نجاتيان ادامه مي‌دهد: حركت روي تردميل يك حالت غير‌فيزيولوژيك دارد و با راه رفتن روي زمين متفاوت است. چون اين دستگاه زير پاي فرد در حال حركت است و فشار‌هاي ريزي را به بدن  او وارد مي‌كند كه در زمان طولاني برايش مضر خواهند بود، مگر با انجام معاينات و ملاحظات قبلي.

او ضمن توضيح اين كه وي بهترين زمان براي انجام اين ورزش 2 ساعت قبل از خوردن غذا است، اظهار مي‌كند: همچنين فرد در اين مدت زماني از هيچ‌گونه ماده كافئين‌دار نبايد استفاده كند، چون اين ماده ضربان قلب را بالا مي‌برد. استرس هم حين انجام اين ورزش بسيار مضر است. همچنين دماي اتاق هم بايد براي حركت روي تردميل مناسب باشد چون اگر فضاي اتاق از لحاظ ميزان اكسيژن فقير باشد، فرد دچار حملات قلبي خواهد شد و در آخر لباس فرد هم بايد لباس مناسبي باشد چون در غيراين صورت تهويه پوستي درست انجام نمي‌گيرد.

فراموش نكنيد خيلي از افرادي كه براي كاهش وزن به‌دنبال استفاده از اين دستگاه مي‌روند، افراد چاق با سن بالا مي‌باشند كه اغلب داراي مشكلات مفصلي هستند. چنين افرادي وقتي هم بدون برنامه از تردميل استفاده مي‌كنند، عوارض ناشي از آن در آنها چند‌برابر مي‌شود.

تردميل يا چوب لباسي؟

به گفته متخصصان طب ورزشي حين استفاده از اين دستگاه ما حركت مي‌كنيم اما وزنمان به هيچ وجه جابه‌جا نمي‌شود و در اين شرايط كافي‌است جابه‌جايي قدم روي تردميل با حركت تسمه آن ناهماهنگ باشد تا در زانوي فرد شوك ايجاد شود.

بيژن صفايي، استاد دانشگاه و عضو هيات علمي دانشكده تربيت بدني دانشگاه آزاد اسلامي نيز در گفت‌وگو با همشهري و ضمن تأكيد بر اين كه در مورد اين دستگاه و اثرات آن در كاهش وزن باورهاي غلطي در ميان مردم رايج شده، مي‌گويد: مردم ما فقط ابزار را خريداري مي‌كنند ، نه هيچ چيز ديگر. آنها با خريدن تردميل مطمئن هستند كه وزن كم مي‌كنند درحالي‌كه خيلي زود آن را ترك خواهندكرد.

وي با بيان اين كه براي استفاده از اين دستگاه بايد آن را بشناسيم، مي‌گويد: متأسفانه نوع درجه يك اين وسايل ارزان نيست و همين باعث مي‌شود بسياري به سمت وسايل غيراستاندارد بروند. او ادامه مي‌دهد: پس از خريد دستگاه بايد با يك برنامه ورزشي مناسب تحت نظر متخصص قرار بگيريم، چون حين دويدن روي اين دستگاه زانو بايد كاملا زاويه‌دار باشد كه البته ياد‌گرفتن آن خيلي سخت است ولي انجامش حد‌اقل عوارض را دارد.

وي در تشريح بهترين موارد كاربرد تردميل توضيح مي‌دهد: در حال حاضر تردميل فقط براي ميانسالان و افراد مسن كه امكان پياده‌روي ندارند توصيه مي‌شود، ولي براي كودكان و نوجوانان به هيچ وجه توصيه نمي‌شود چون آنها مهارت حركتي ندارند و زود خسته و متوقف مي‌شوند، در ضمن اين افراد آستانه حركت كمي دارند كه تردميل اين آستانه را رعايت نمي‌كند.

به گفته وي اين دستگاه در منزل بسياري از افراد همچنان در گوشه‌اي خاك مي‌خورد يا تبديل به چوب‌لباسي شده چون وزن كم‌كردن در محيط بسته بسيار سخت بوده و به هيچ‌وجه قابل مقايسه با دويدن در فضاي باز نيست.