«الهي پير شي ننه!» شما هم حتما چنين دعايي را از زبان مادر بزرگ‌هايتان شنيده‌ايد.
 شما هم دوست داريد صد سالگي را تجربه كنيد؟! اين آرزوي هر انساني است كه عمر بيشتري داشته باشد البته اگر زندگي سالم و با نشاطي را تجربه كند.

براي رسيدن به صد سالگي شاد و سالم هم غيراز دعاي مادر بزرگ‌ها راه‌هاي ساده‌اي وجود دارد كه محققان هر بار از يكي‌شان پرده بر مي‌دارند.

از سال‌ها قبل محققان به‌دنبال راز طول عمر مي‌گردند اما تاكنون چيزهاي كمي درباره اينكه چه مي‌شود كرد تا عمر  بيشتري  داشت، فهميده‌اند. بعضي از همين چيزهاي كم، اينها هستند.

براساس تخميني كه محققان زده‌اند طول عمر تنها تا 30 درصد به ژن‌هاي ما وابسته بوده و ما بقي تحت‌تأثير نحوه زندگي‌كردن ماست.

نتايج اين مطالعه كه در بيمارستان زنان و بريگام در بوستون انجام شده، در آرشيو طب داخلي موجود است.

دانشمندان متوجه شده‌اند 70 ساله‌هايي كه منظم ورزش  كنند و غذاي سالم بخورند؛اگر سيگار نكشند خواهند توانست 90 سالگي را هم پشت سر بگذارند.

يك مطالعه جديد نشان مي‌دهد اگريك مرد 70 ساله هيچ‌كدام از عوامل خطر را نداشته باشد، يعني سيگار نكشد، وزن و فشار خونش طبيعي باشد، ديابت نداشته و مرتب ورزش كند، شانس او براي زندگي 90 ساله، 54 درصد است.

اما اگر يكي از اين عوامل خطر را داشته باشد: زندگي بدون تحرك داشته باشد44 درصد، فشارخون بالا داشته باشد 36 درصد، چاق باشد 23 درصد و اگر سيگار بكشد 22 درصد، شانس پا گذاشتن در صد سالگي را دارد.

اگر 3 تا از اين عوامل را داشته باشد (مثلا؛ زندگي بدون تحرك داشته و چاق و ديابتي باشد) شانس 90 ساله شدن او 14 درصد بوده واگر همه 5 عامل را داشته باشد شانس ادامه زندگي اش تا 90 سالگي 4 درصد مي‌شود.

دكتر لورل ياتيس معتقد است اين نتايج، شگفت آور نيست و تنها تاييدي است بر اينكه با تلاش براي زندگي سالم، مي‌توان سود زيادي در زندگي آينده به دست آورد و آن تجربه كردن دهمين دهه از زندگي است.

با اين حال سرپرست اين تيم تحقيقاتي معتقد است كه تغيير سبك زندگي سخت‌ترين كاري است كه فرد بايد براي رسيدن به آرزوي صد ساله شدن انجام دهد وگرنه حتي وقتي به اين سن برسد، بيماري‌ و ناتواني‌هاي آزار دهنده نخواهد گذاشت از اين عمر طولاني لذت ببرد.

به‌خاطرچند سال بيشتر

تحقيقاتي كه در طول  چنددهه‌  روي 20 هزار نفر انجام شده نشان مي‌دهد، كساني كه سيگار كشيده، ورزش نكرده و ميوه و سبزي كافي نمي‌خورند، 4 برابر بيش از ديگران مي‌ميرند.

بنا به توصيه تحقيقات عمومي علوم پزشكي، طول عمر را مي‌توان با تغييرات كوچكي در زندگي، زياد كرد.

اين تحقيقات در دانشگاه كمبريج و انجمن تحقيقات پزشكي انگليس در استان نورفولك بين سال‌هاي 1993 تا 2006 انجام شده است. شركت‌كنندگان 45 تا 79 سال داشته و مشكل قلبي يا سرطان نداشتند.

كاهش مرگ و مير در اثر بيماري قلب و عروق مهم‌ترين علت چنين طول عمري است. چرا كه بررسي‌ها نشان داده است، افراد ي كه نمره صفر از اين آزمون بگيرند، 5 برابر بيش از آنهايي كه4 گرفته‌اند، از پا در مي‌آيند. البته بين اين امتياز‌ها ومرگ در اثر سرطان هم روابطي وجود دارد.

يك تغيير كوچك، يك گام بزرگ

اگر چه پيش از اين هم مي‌دانستيم كه سيگار نكشيدن و ورزش كردن مي‌تواند عمر را زياد كند، اما اين بار اثر همه اين عوامل، با هم بررسي شده‌است.

پروفسور كاي-تي كاو در اين باره مي‌گويد: جالب اينجاست كه در نتايج اين تحقيق، طبقه اجتماعي و حتي شاخص توده بدني كه از تقسيم وزن بر مجذور قد بر حسب متر به دست مي‌آيد، نقشي نداشته است و اين يعني هر كدام از افراد جامعه مي‌توانند با تغييرات كوچكي در زندگي، فوايد زيادي نصيب خود كنند.

البته هركس مسئول سلامت خودش است.

اگر هركس در هر سال با يك تغيير كوچك براي رسيدن به زندگي سالم پيشقدم شود، خواهد توانست به تدريج زندگي خود را متحول كند و تغييرات بزرگ و غيرممكن را ممكن سازد.

محققان مي‌گويند رفتار شما بر طول عمرتان اثر دارد. اگر رفتار سالمي نداشته باشيد ميزان بقاي شما 75 درصد و اگر 4 نكته را رعايت كنيد، 95 درصد است.

وزن كمتر، زندگي بهتر

آزمايش روي موش‌ها نشان داده، كاهش اثر پيام انسولين در مغز مي‌تواند به طول عمر بيفزايد.

محققان آمريكايي معتقدند زندگي و وزن متعادل مي‌تواند با كم كردن سطح انسولين، چنين اثري در انسان هم داشته باشد.

به عبارت ديگر وقتي وزن انسان متعادل باشد، مغز او كمتر در معرض تحريك انسولين – كه مسئول تنظيم سطح قند خون است - قرار گرفته و عمرش طولاني‌تر مي‌شود.

بد نيست بدانيد حتي در موش‌هايي كه اضافه وزن و انسولين زيادي داشتند اما فعال‌تر از همسالان خود بودند، متابوليسم گلوكزآنها شبيه موش‌هاي جوان‌تر بود. اين نتيجه مي‌تواند براي افراد چاق نويد دهنده خوبي باشد. كه حتي در دوران چاقي هم مي‌توان با ورزش و فعاليت تا حدي عمر را طولاني‌تر كرد.

محققان معتقدند اين قضيه وابسته به فعاليت پروتئين IRS2 در پاسخ به پيام انسولين است. اگر ميزان اين پروتئين نصف شود، عمر موش‌ها 18 درصد بيشتر مي‌شود. شايد با استفاده از اين مكانيسم و كاهش فعاليت اين پروتئين در آينده بتوان دارويي براي طولاني شدن عمر پيدا كرد!

البته دكتر موريس وايت از مؤسسه پزشكي هاوارد هيوجز معتقد است، بهترين و ساده‌ترين روش براي طولاني كردن عمر، محدود كردن سطح انسولين با ورزش و غذاي كم كالري است.

اين كار با كنترل قند خون، بافت‌هاي محيطي بدن را نسبت به انسولين حساس نگه داشته و لازم نيست كه انسولين زيادي ترشح شود. بنابر اين مغز هم كمتر در معرض اين هورمون قرار مي‌گيرد.

سر نخ، يك ژن

به ‌نظر مي‌رسد محققان از اين راز كه چگونه كم خوردن عمر را طولاني مي‌كند، پرده برداشته‌اند. محققان آمريكايي در نماتود‌ها( كرم‌هاي حلقوي) آزمايش كرده و در مجله نيچر نتايج را چاپ كرده‌اند.

اين تحقيق نشان مي‌دهد كه يك ژن اثري غيرمعمول دارد. كنجكاو شديد نه؟
اولين بار در سال 1930 محققان متوجه ارتباط طول عمر جوندگان با كاهش كالري مصرفي شدند.

بعدها اين اثر در قارچ‌ها، مگس‌ها، كرم‌ها و سگ‌ها نيز اثبات شد. با كاهش جذب كالري تا 60 درصد و كافي نگهداشتن سطح مواد مغذي حياتي مي‌توان به عمر طولاني دست يافت.

پروفسور آندرو ديلين از مؤسسه تحقيقات زيستي سالك مي‌گويد: اگر خيلي خيلي كم غذا بخوريد، دچار گرسنگي شده و عمرتان كم مي‌شود اما اگر زياده روي كرده و تسليم چاقي شويد هم عمرتان كوتاه مي‌شود.

تعادل در غذا خوردن، بين اين دو حالت است. البته بررسي‌ كرم‌ها نشان داده كه ژني به نام pha- 4 در اين قضيه نقش كليدي دارد. يعني در كرم‌هايي كه اين ژن برداشته شده بود، حتي محدوديت كالري هم نتوانست عمر را زياد كند. اين ژن اولين ژني است كه براي طول عمر ( در پاسخ به رژيم غذايي) ضروري شناخته شده است.

اگر چه اين بررسي روي كرم‌ها انجام شده، اما حتي در پستانداران و از جمله انسان هم مهم است. چراكه حتما در آنها هم ژن‌هاي مشابهي وجود دارد. اين ژن‌ در تكامل ودر تنظيم گلوكاگون – هورموني كه گلوكز خون را ( به‌خصوص هنگام گرسنگي ) بالا نگه مي‌دارد- نقش دارد.

چنين ژني در شرايط پر از استرس به جانور كمك مي‌كند تا  زندگي طولاني تري در شرايط سخت و محدوديت غذايي داشته باشد. پروفسور ريچارد ميلر از دانشگاه ميشيگان در اين باره مي‌گويد: بسيار سخت است كه حدس بزنيم ارتباط موجود بين ژن مورد نظر و رژيم غذايي در پستانداران هم همين‌گونه است يا نه! چرا كه پاسخ آنها به شرايط بي‌غذايي و كم غذايي در دوره‌هاي كوتاه و طولاني بسيار پيچيده‌تر از كرم‌هاست.