هنوز بسيارند کساني که به ويژه براي درمان برخي امراض از جمله درمان مشکلات و ناتواني‌هاي جنسي به داروهاي گياهي متوسل مي‌شوند و بدون توجه به اينکه فروشنده اين اقلام گياهي تا چه حد صلاحيت تجويز گياهان دارويي را دارد به توصيه اين عطارنماها با خاطري آسوده گوش مي‌دهند حتي اگر اين اطمينان به قيمت تهديد سلامت و تشديد مشکل آنها تمام شود. اما آنچه دراين ميان بيش از تجويز بي‌محاباي اين گونه داروها و يا اطمينان فراوان برخي بيماران، تاسف‌برانگير است، بي‌توجهي وزارت بهداشت به عنوان متولي سلامت به عملکرد اين همه عطاري است که قارچ گونه در سراسر ديار ما روييده‌اند و به راحتي و بي‌هيچ واهمه‌اي از نظارت و بازخواست، هم پزشک‌اند و هم داروساز!

 

غلامحسين قائدي، روان‌پزشک، از نبود نظارت بر فعاليت عطاري‌ها گلايه مي‌کند ومي‌گويد: «متاسفانه تاکنون هيچ کار علمي‌ و دقيقي روي ميزان تاثير گياهان دارويي در درمان امراض نشده است و اصلا مشخص نيست که آيا اين گياهان دارويي که در عطاري‌هاي به راحتي تجويز مي‌شود قادر به درمان امراض هستند يا دارونماهايي هستند که به واسطه تلقين، مصرف‌کنندگان از مصرف آنها احساس بهبود مي‌کنند.»

او مي‌گويد: «بسياري از عطاري‌هايي که هم اکنون در سراسر کشور فعاليت مي‌کنند فاقد مجوز از وزارت بهداشت هستند بنابراين امکان اينکه با تجويز‌هاي غيراصولي به مراجعان آسيب بزنند بسيار زياد است.» اين روانپزشک مي‌گويد: «اغلب تصور عامه اين است که مصرف هر چيزي که گياهي است ديگر مشکلي ايجاد نمي‌کند و عوارض چنداني را به دنبال ندارد، در حالي که به هيچ عنوان چنين ذهنيتي مورد قبول نيست و در بسياري موارد عوارض اين سوء‌مصرف طي ساليان بعد در افراد بروز مي‌کند بدون آنکه آنها متوجه اين مساله بشوند.» به گفته دکتر قائدي عوارض ناشي از سوء مصرف گياهان دارويي معضلي پنهاني است که عموما نيز به آن بي‌توجهي مي‌شود.

او وجود تبليغات جهاني براي داروهاي سنتي و طب جايگزين را از مهم‌ترين علل گرايش مردم براي مراجعه به عطاري‌ها مي‌داند و ادامه مي‌دهد: «به رغم اين حجم تبليغات هنوز در جامعه ما اطلاع‌رساني جامع و مناسبي براي ارتقاي آگاهي مردم در خصوص شيوه مصرف گياهان دارويي وجود ندارد و مردم ناآگاهانه به دم‌دست‌ترين عطاري مراجعه مي‌کنند و براي درمان امراض خود از آنها ياري مي‌طلبند.»

قائدي با اين باور که مسوولان بهداشتي و درماني تمايل چنداني به دخالت در اين قضيه ندارند، تصريح مي‌کند: «تعدد وظايف وزارت بهداشت سبب شده که مسوولان اين مجموعه که متولي اصلي تامين سلامت و درمان در کشور هستند از اين معضل مهم غفلت کنند.» وي معتقد است، سازمان‌دهي عطاري‌ها، برگزاري دوره‌هاي آموزشي براي فعالان اين عرصه و ارايه مجوز به عطاري‌هاي داراي صلاحيت، کار سختي نيست و بي‌توجهي وزارت بهداشت به موضوعي که به راحتي با سلامت مردم در ارتباط است تا حد بسياري توجيه‌ناپذير است.
ناتواني جنسي يک بيماري قابل درمان است

اين عضو هيات علمي‌دانشگاه شاهد مي‌گويد: «عوارض ناشي از اين بي‌توجهي در نهايت گريبان خود وزارت بهداشت را مي‌گيرد زيرا به هر حال مردم براي درمان عوارض ناشي از سوء‌مصرف گياهان دارويي که از سوي افراد فاقد صلاحيت براي آنها تجويز شده است، به مراکز درماني مراجعه مي‌کنند و وزارت بهداشت نيز مجبور است آنها را درمان کند به عبارتي وزارت بهداشت هزينه اين بي‌توجهي را به صورت پنهان مي‌پردازد. اگر وزارت بهداشت از همان ابتدا فعاليت اين عطاري‌ها را تحت نظارت خود درآورد، به طور قطع هزينه‌اي که بابت درمان عوارض ناشي از تجويز اين عطاري‌ها مي‌پردازد بسيار کمتر خواهد بود.» قائدي مي‌گويد: «متاسفانه وزارت بهداشت در بحث عطاري‌ها هم نظارت و هم آموزش را رها کرده است و فعاليت اين صنف اصلا متولي مشخصي ندارد.»

وي مي‌افزايد: «البته طب سنتي در هر کشور کاملا محترم است اما طب سنتي زماني کارآمد و مورد تاييد است که با روش و متدلوژي علمي‌اثبات شده باشد، به عنوان مثال چيني‌ها طب سوزني را بر اساس مدل‌هاي علمي‌اثبات کرده‌اند و از همين رو در محافل علمي‌صاحب جايگاه شده اند اما اين موضوع درباره طب سنتي ما اتفاق نيفتده و طب سنتي در ايران بحثي کاملا رها شده است.»
اين روان‌پزشک با تاييد اينکه درمان ناتواني جنسي و درخواست تقويت‌کننده‌هاي جنسي يکي از مهمترين علل مراجعه مردم به عطاري‌ها است، مي‌گويد: «متاسفانه هنوز بسياري از ايرانيان به اين باور نرسيده‌اند که ناتواني‌هاي جنسي نيز يک بيماري است که مي‌توان با مراجعه به متخصصان اين رشته به مداواي آن پرداخت، ضمن اينکه معتقدند عوارض داروهاي گياهي به مراتب کمتر از داروهاي شيميايي است.» دکتر مهرداد رضايي: ضعف اطلاع‌رساني وزارت بهداشت را قبول داريم

اما دکتر مهرداد رضايي، مدير اطلاع‌رساني معاونت غذا و داروي وزارت بهداشت در پاسخ به وضعيت نابه‌سامان عطاري‌ها به خبرنگار سلامت مي‌گويد: «وظيفه تجويز دارو در سيستم بهداشت و درمان ايران نيز مانند بسياري از کشورهاي ديگر صرفا برعهده پزشک است و تهيه اين داروها نيز تنها از داروخانه‌هاي معتبر امکان‌پذير است و جز اين هر اتفاق ديگري که بيفتد طبيعتا مورد تاييد وزارت بهداشت نيست.»

او مي‌گويد: «داروهايي که از سوپرمارکت‌ها يا عطاري‌ها تهيه شود مورد تاييد ما نيست و تنها کاري که ما مي‌توانيم بکنيم، جلوگيري از اين کار است و از مردم نيز انتظار داريم که با امتناع از خريد اين اقلام دارويي چنين سيستمي‌را تغذيه نکنند.» رضايي در ادامه بر ضعف اطلاع‌رساني وزارت بهداشت به مردم صحه مي‌گذارد و تصريح مي‌کند: «بالاخره ما هم بايد ضعف‌هاي خود را بپذيريم، هرچند معتقديم بخشي از اين آموزش بر عهده رسانه‌ها است.» البته اين مسوول محترم مشخص نمي‌کند کدام رسانه‌ها و چگونه و با چه مجوزي؟ راديو و تلويزيون در هيچ کشوري، از اين کارها نمي‌کند، مطبوعات هم که از نظر قوانين وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و برخي افکار، اجازه ندارند به اين موضوع بپردازند، پس چگونه رسانه‌ها اطلاع‌رساني کنند؟! اين مقام مسوول در وزارت بهداشت با اشاره به اينکه طب سنتي به عنوان بخشي از نظام بهداشتي در هر کشوري پذيرفته شده است، اضافه مي‌کند: «البته تداوم کار طب سنتي تا آنجايي است که در کار پزشکي دخالت نکند ولي متاسفانه عطاري‌هايي که هم اکنون در کشور ما فعاليت مي‌کنند اغلب تداخل کاري با فرآيند پزشکي دارند.»
وي درباره ويژگي يک عطاري مورد تاييد وزارت بهداشت مي‌گويد: «عطاري‌ها بايد ضمن داشتن فضايي بهداشتي تنها به عرضه گياهان دارويي به شکل طبيعي آنها با تجويز پزشک معالج مبادرت کنند و اجازه توزيع داروهاي گياهي يا گياهان دارويي به شکل پودر شده يا ترکيبي را ندارند.» به گفته رضايي، در حال حاضر بسياري از عطارها افرادي بدون تجربه و تخصص هستند که به راحتي به خود اجازه مي‌دهند که براي مراجعان تجويز کنند، در حالي که اين حيطه‌اي از پزشکي است که حتي داروسازان در داخل داروخانه نيز به خود چنين اجازه‌اي را نمي‌دهند. وي مي‌گويد: «البته وزارت بهداشت در خصوص اين معضل بي‌تفاوت نبوده است هرچند معتقديم برخوردها کافي نبوده است.»