هنوزمدت زيادي از نمايش نه چندان خوشايند تيم انگليس در رقابت‌هاي تنيس ويمبلدون ماه جولاي نگذشته بود كه مجله انگليسي طب ورزشي نتايج مطالعه‌اي را منتشر كرد كه طرفداران محاصره شده تنيس، انگليس را از وخيم‌تر شدن شرايط مطلع مي‌ساخت.
 در اين مطالعه محققان بيمارستان ملي و سلطنتي، ستون فقرات 33نفر از تنيس‌بازان ممتاز نوجوان، شامل دختران و پسراني كه در مركز ملي تنيس آموزش ديده بودند را اسكن ومعاينه كرده بودند. هيچ‌يك از بازيكنان از كمردرد رنج نمي‌بردند اما مهره‌هاي كمر آنها مخرب شده وتغيير شكل داده بود كه خود درد سر بزرگي محسوب مي‌شد.

 28 نفر از نوجوانان (89 درصد آنها) داراي ناهنجاري شديد ستون فقرات از كيست تا شكستگي بودند. 23 نفر، از بيماري مفاصل در مراحل اوليه رنج مي‌بردند و 13 نفر هم ديسك‌هاي كمري متورم يا خشك شده داشتند. اين ضايعات اغلب در افراد داراي سنين 70 تا 80سالگي مشاهده مي‌شود. اين يعني اين بچه‌ها كه نسل بعدي تنيس بازان ملي انگليس به‌شمار مي‌روند داراي ستون مهره‌هاي شبيه به افرادي بودند كه 60 سال از آنها پيرتر هستند!

محققان فیزیوتراپی مي‌گويند ورزش تنيس به چرخش بيشتر وسريع‌تر قسمت پشت نسبت به ساير بخش‌هاي بدن نيازمند است و بازي كردن آن به ويژه در سنين رشد مخرب و زيان آور است. به عبارت ديگر، بازي تنيس در سطوح پيشرفته، نسبت به جوانان بسيار بي‌رحم است. اما مشكلات كمر تنها باعث رنجش و درد تنيس بازان نوجوان نمي‌شود.

 طبق مطالعات گوناگون صورت گرفته، حداقل يك سوم از فو تباليست‌هاي حرفه‌اي، يك سوم از ژميناست‌ها و 25 درصد از قايق‌رانان، حين فعاليت قسمت تحتاني كمرشان صدمه مي‌بيند. حدود 40 درصد از غواصان دچار شكستگي ستون مهره‌هاي ناشي از فشار و بسياري از دوچرخه سواران درد دائمي و سائيدگي پشت را هنگام سوار بودن روي دوچرخه تجربه نموده‌اند.

 در يكي از مطالعات، در 6 نفر از 7 نفر ژيمناست ريتميك- كه هميشه با لبخند به دور خود مي‌چرخند- مشكلات و ضايعات شديد تحتاني كمر گزارش شد. خشن‌ترين و بد‌ترين ورزش در اين زمينه مي‌تواند گلف باشد. 90 درصد از جراحات وارده بر گلف بازان حرفه‌اي شامل قسمت تحتاني كمر و گردن بوده و نزديك 80 درصد از بازيكنان حرفه‌اي حد اقل يك دوره مسابقات قهرماني را به‌دليل كمردرد از دست مي‌دهند.

 اگر شما يك دونده هستيد، بايد شكرگزار باشيد زيرا دوندگان از لحاظ آماري از خطر كمتري نسبت به اغلب قهرمانان در زمينه مشكلات كمر و تيره پشت رنج مي‌برند. اما براي ساير افراد نتايج دردناك است. بنابراين براي حفاظت از ستون فقرات خود چه كارهايي بايد انجام دهيم؟

***

براي داشتن كمر سالم، كارشناسان فیزیوتراپی  عقيده دارند كه شما به يك هسته جامد و سخت نياز داريد. اين هسته فرضي، تكيه‌گاه بدن است كه مربيان و قهرمانان اغلب به آن اشاره دارند اما تعداد كمي از افراد مي‌توانند آن را به وجود آورند و مستقر نمايند.

 به‌طوريكه وي‌جي ود، يكي از متخصصان فیزیوتراپی در بيمارستان جراحي تخصصي در شهر نيويورك مي‌گويد: اين هسته چنان‌كه بيشتر افراد تصور مي‌كنند تنها ناحيه شكمي را شامل نمي‌شود بلكه تمامي عناصر و اعضايي كه به واقع موجب تحرك و توقف ستون فقرات مي‌گردند را در بر مي‌گيرد.

 ماهيچه‌ها، رباط‌ها و زردپي‌ها كه سامانه پركار و جزئي ماهيچه هسته‌اي را تشكيل مي‌دهند. اين‌ها مجموعه طناب‌ها و اسباب نگهدارنده را براي ستون فقرات به وجود مي‌آورند.

 به‌عنوان مثال ماهيچه‌هاي سمت راست و مايل شكمي كه ماهيچه‌هاي بزرگي در جلو و كناره‌هاي ستون فقرات به شمار مي‌روند، در ثبات نگهداشتن كمر نقش ويژه‌اي دارند. اما آنچه ناآشناتر مي‌نمايد، ماهيچه‌هاي ميان مهره‌اي و چند حفره‌اي هستند كه با گروه بطني بزرگتري در ارتباط هستند. تمامي اين ماهيچه‌ها مي‌بايستي براي ثابت باقي‌ماندن ستون فقرات قوي و انعطاف‌پذير باشند. به علاوه دوام و استقامت نيز در اين زمينه حائز اهميت است.

 شايد استقامت، حياتي‌ترين عامل سلامتي هسته مذكور باشد، چراكه موجب ثبات ماهيچه‌ها و بافت‌هاي مرتبط در طول يك بازي يا كار بدني طولاني مي‌گردد.

مايكل هيگنز، مدير آموزش قهرماني در دانشگاه توسون و مولف چندين مقاله دانشگاهي برجسته در زمينه ضايعات كمر مي‌نويسد: براي داشتن تواناي حفظ ثبات ستون فقرات خود در طول مدت يك فعاليت شما مي‌بايستي از استقامت ماهيچه‌اي كافي برخوردار باشيد. بدون داشتن اين استقامت، آنچه اغلب در پايان يك بازي احساس مي‌شود اين است كه ماهيچه‌ها ديگر نمي‌توانند به‌طور مناسب و كامل حركت ستون فقرات را كنترل نمايند.

 اگر شما در مسابقات فوتبال، تنيس، گلف يا دوچرخه سواري شركت مي‌كنيد، اگر هسته بدني شما نتواند به فعاليت مناسب خود ادامه دهد، كمر شما دردناك شده و آزارتان خواهد داد.زمينه بسياري از مشكلات مربوط به كمر، توسط قهرمان گرايي امروزي ايجاد مي‌گردد كه مورد تقاضاي ورزش مدرن است.

 چنان‌كه هيگنز مي‌گويد: فشارهاي موجود در انواع ورزش‌هاي امروزه بي‌شمار بوده و آنچه بيشتر در برخي از اين ورزش‌ها مشاهده مي‌شود، قهرمانان بسيار قدرتمندي هستند كه كشش و فشردگي زيادي را بر ستون فقراتشان تحمل مي‌كنند.

خبرهاي بد

 فشارهاي وارده بر كمر را طي فعاليت‌هاي ويژه در نظر بگيريد: نيروي گشتاور يا پيچشي كه از يك چرخش مناسب و صحيح در گلف ايجاد مي‌گردد، حدود 1700 پوند فشار بر قسمت ستون فقرات تحتاني وارد مي‌آورد. پارو زنان حدود 1300 پوند فشار را در هنگام حركت كامل با پارو به كمر خود وارد مي‌آورند و اوج فشار وارده بر يك مدافع در فوتبال هنگام ضربه زدن محكم بر توپ در جهت مخالف بر اساس گفته‌هاي علمي نزديك به 2000 پوند است.

 در اغلب مواقع، ماهيچه‌هايي كه اين نيرو را توليد مي‌كنند با نوعي ضعف وعدم ارتجاع نسبي در بخش‌هاي عضلاني كه مورد استفاده قرار نمي‌گيرند، همراه هستند. آيا تا كنون يك مدافع فوتبال را ديده‌ايد كه پاهاي خود را با دست گرفته و لمس مي‌كند؟ براي مثال يك دونده دو سرعت از ماهيچه‌هاي چهار سر بر آمده وقله مانند ضعيفي برخوردار است. اين زردپي‌ها همانند چهار گوش‌ها به سامانه ستون فقرات متصل بوده و نمي‌توانند نيروي توليد شده توسط ماهيچه‌هاي قوي‌تر را متعادل نمايد و در نتيجه ستون فقرات، ثبات خود را از دست مي‌دهد.

 مورد مشابه فوق در گلف بازان به ويژه گلف بازان حرفه‌اي روي مي‌دهد. اگر شما مثل من گلف باز بدي هستيد و براي نيرو بخشيدن به حركت چرخشي، براي ضربه به توپ به جاي كمر از شانه‌هاي خود استفاده مي‌كنيد ممكن است آسيبي به خود نرسانيد. اين ادعاي كريستوفر بونو، استاد يار جراحي ارتوپدي در مدرسه پزشكي هاروارد و رئيس خدمات ستون فقرات در دانشگاه بيرگام بوستون است.

 وي در ادامه مي‌گويد: چنانچه حركت چرخشي مناسب و صحيحي انجام دهيد كمر و پشتتان آسيب مي‌بيند. در اين مورد مي‌توانيد ازآرون ابر هالسر، گلف باز تور (PGA) كه داراي مقام بيست و دوم جهاني بوده و همچنين در سن 32 سالگي از چندين شكستگي در ديسك‌هاي خود در قسمت تحتاني ستون فقرات رنج مي‌برد، سؤال كنيد. او مي‌گويد: من بارها فكر كرده‌ام كه بايد ورزش را كنار بگذارم. به‌نظر مي‌رسد عامل اصلي حركت چرخشي مكرر در گلف باشد كه شما را مستعد ابتلا به اين ضايعه مي‌كند.

 هيگنز مي‌گويد: قدرت به تنهايي كافي نيست؛ چنانچه مولفين مطالعات انگليس اشاره نموده‌اند كه تنيس بازان جوان كه پيشتر بدانها اشاره كرديم همگي به ويژه در ناحيه شانه‌ها قدرتمند بوده‌اند. در مقايسه با رقباي آنها در ساير مسابقات ملي نوجوانان، بازيكنان انگليسي به ندرت اتاق وزن را ديده‌اند و حركات كششي را انجام نمي‌دهند، ولي در عوض مرتب در حال وارد آوردن ضربات دفاعي هستند و ضربات آنها سريع‌تر مي‌شود حتي به تدريج كمرشان شكسته مي‌شود.

 خبرهاي خوب

 شايد از شنيدن اين جمله خوشحال شويد كه: براي داشتن كمر و ستون مهره‌هاي سالم لازم نيست تا راست بنشينيد. هيگنز مي‌گويد: راست نشستن براي سلامتي كمر مناسب نيست و ممكن است باعث فشار شديد به ستون مهر ه‌هاي كمري شود. از سوي ديگر، حركاتي مثل خوابيدن روي شكم حالتي كه شما سر خود را بالا نگه داشته‌ايد و به آرامي بدن خود را بدون حركت به جلو از زمين بلند مي‌كنيد، مي‌تواند به‌طور مؤثر تري باعث سلامتي كمر شما شود.

به گفته هيگنز، خوابيدن روي شكم باعث استحكام و مقاومت هسته بدون فشار روي ستون فقرات مي‌گردد. شما بايستي تمامي ماهيچه‌هايي را كه مانند يك كمر بند ستون فقرات را احاطه مي‌كنند فعال و تقويت كنيد و مي‌توانيد اين كار را از طريق انقباض آهسته ماهيچه‌هاي بطني خود در طول فعاليت انجام دهيد. ولي شكمتان را به سمت داخل جمع نكنيد زيرا موجب باريك شدن باند ماهيچه‌اي ستون فقرات مي‌شود.

اگركمر شما براي مدت بيش از چند هفته دردناك بوده يا اگر درد حاد گسترس يافته است، به يك پزشك مراجعه كنيد. او به شما مي‌گويد درصورتي‌كه استراحت مناسب و كافي داشته باشيد بيشتر ضايعات كمر و درد آن به خودي خود در مدت 6 تا 8 هفته معالجه مي‌شوند و جراحي به ندرت لزوم مي‌يابد و فقط در 3 تا 5 درصد موارد ضروري است.

 به هرحال، درد براي بسياري از قهرمانان مقدمه كسب آگاهي و هشياري بوده است. اوبرهالسر، قهرمان گلف مي‌گويد: پيش از آنكه كمرم صدمه ببيند تصور مي‌كردم كه بازي گلف بسيار آسان و بي‌دردسر است و مي‌توانم تا سنين بالاي50 سالگي بدون هيچ مشكلي آن را ادامه دهم.

 ولي حالا پس از مصدوميت دوباره كمرش در بهار سال گذشته، وي در اواسط يك تمرين و بازبيني مجدد وماهرانه در حركت‌هاي چرخشي ونحوه كشش وطرز ايستادن وبه‌طور كلي نحوه بازي خود بسر مي‌برد. وي مي‌گويد: حالا بيش از پيش مراقب خودم هستم وتمرينات را با مشاوره انجام مي‌دهم. در اين مدت ياد گرفتم كه بايد مواظب كمرم باشم وگرنه هر روز وخيم‌تر مي‌شود.